Digitaal leven is voor de meeste mensen heel gewoon geworden. Je checkt je telefoon als je wakker wordt, scrollt door sociale media tijdens je lunch en beantwoordt ’s avonds nog snel een paar berichten. Zonder dat je het doorhebt, ben je de hele dag verbonden met schermen. Dat kost meer energie dan je denkt. Steeds meer mensen merken dat al die online prikkels hen uitputten. Gelukkig kun je daar iets aan doen, zonder je telefoon weg te gooien.
Wat online overprikkeling met je doet
Elke melding, elk bericht en elke nieuwsupdate vraagt een stukje van je aandacht. Je brein verwerkt al die informatie continu, ook als je niet echt oplet. Dat zorgt voor een soort achtergrondspanning die je na een tijdje flink vermoeid kan maken. Onderzoek laat zien dat mensen die veel tijd op hun telefoon doorbrengen vaker last hebben van concentratieproblemen, slaaptekort en gevoelens van onrust. Je gedachten dwalen sneller af en het wordt moeilijker om te ontspannen, zelfs als je even niks doet. Het is niet zo dat technologie slecht is, maar de hoeveelheid waarmee je ermee bezig bent maakt het verschil.
Digitaal minimalisme als uitweg
Digitaal minimalisme betekent dat je bewust minder gebruik maakt van technologie. Niet omdat het moet, maar omdat je zelf kiest wat je wel en niet toelaat in je online leven. Je kijkt naar welke apps en gewoonten je echt iets opleveren en welke je alleen maar afleiden. Dat begint met kleine stappen. Zet meldingen uit van apps die je niet echt nodig hebt. Verwijder sociale media van je startscherm zodat je er minder snel naar grijpt. Plan vaste momenten in waarop je je berichten bekijkt, in plaats van de hele dag door. Die keuzes lijken simpel, maar ze geven je al snel een gevoel van rust terug. Je bent dan minder bezig met wat er online gebeurt en meer aanwezig in de echte wereld.
Praktische manieren om je schermtijd te verminderen
De meeste telefoons hebben ingebouwde functies waarmee je kunt zien hoeveel tijd je in welke app doorbrengt. Dat kan confronterend zijn, maar het geeft je ook een helder vertrekpunt. Stel limieten in voor apps die veel tijd opslokken, zoals video en sociale media. Een andere handige gewoonte is de telefoon ’s avonds buiten de slaapkamer leggen. Zo slaap je beter en begin je de ochtend rustiger. Probeer ook eens een dag per week bewust minder te scrollen. Niet als straf, maar als experiment. Veel mensen ontdekken dan dat ze meer tijd overhouden voor dingen die ze leuk vinden, zoals lezen, buiten zijn of gewoon even niks.
Online grenzen stellen werkt ook sociaal
Grenzen stellen in je online gedrag hoeft niet te betekenen dat je minder goed bereikbaar bent voor anderen. Het gaat erom dat je zelf bepaalt wanneer je beschikbaar bent, in plaats van altijd aan te staan. Dat is niet alleen goed voor jezelf, maar het werkt ook door in hoe je met anderen omgaat. Wie minder afgeleid is door zijn scherm, is aanweziger in gesprekken en bouwt daardoor sterkere verbindingen op. Communiceer gerust aan vrienden of collega’s dat je berichten op vaste momenten beantwoordt. De meeste mensen begrijpen dat prima. Een gezonde verhouding tot technologie is iets wat steeds meer mensen nastreven, en je staat er dus zeker niet alleen in.
Veelgestelde vragen
Hoeveel schermtijd per dag is acceptabel voor volwassenen?
Er is geen officieel maximum voor volwassenen, maar gezondheidsorganisaties adviseren om bewust te zijn van je schermgebruik. Veel experts gaan ervan uit dat meer dan drie tot vier uur recreatief schermgebruik per dag kan bijdragen aan vermoeidheid en slaapproblemen. De kwaliteit van wat je doet op je scherm telt ook mee.
Wat zijn de eerste tekenen dat je te veel online bent?
Tekenen dat je te veel online bent zijn onder andere moeite met ontspannen zonder je telefoon, snel geïrriteerd zijn als je geen verbinding hebt, slechter slapen en het gevoel dat de tijd wegglipt zonder dat je weet waarmee. Ook concentratieproblemen overdag kunnen een signaal zijn.
Helpt het om sociale media helemaal te verwijderen?
Sociale media helemaal verwijderen is niet voor iedereen nodig. Voor sommige mensen helpt het enorm, terwijl anderen genoeg hebben aan het beperken van de tijd die ze er aan besteden. Kijk wat voor jou werkt. Begin met een pauze van een week en merk op hoe je je voelt.
Kunnen kinderen ook last krijgen van te veel schermgebruik?
Kinderen kunnen zeker last krijgen van te veel schermtijd. Bij jongeren onder de twaalf raden experts aan om schermgebruik te beperken tot maximaal één à twee uur per dag buiten school. Te veel schermtijd bij kinderen hangt samen met slaapproblemen, minder bewegen en moeite met sociale contacten in het echte leven.